photo 2018 12 27 19 22 56

سەرەتا سپاس و دەسخۆشیتان لێ دەکەین بۆ قبووڵ کردنی ئاخاوتنەکە
بۆ چوونە ناو باسەکەوە بەم پرسیارەوە دەست پێ دەکەم:
 
لاوان: بەڕێز خۆشحاڵی بارودۆخی ئێستای وڵاتی ئێران چۆن دەبینن و بەرەو چ ڕەوشێک دەچێ؟ ئایا هیوایێک هەیە بە ئەنجام بگات ئەو ڕووداوانە؟
 
بێهزاد خۆشحاڵی: ئێران پیرەمێردە نەخۆشەکەی ، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە کە بە هۆی ماوە بەسەرچوون ، تووشیاری سیندرۆمیک بووە کە هەموو لایەنە سیاسی و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و ئابوورییەکانی تەنیوەتەوە کاتێت سیندرۆم ڕوودەدات ، سەرەتا پێشانەکان لە چەند ڕەهەندی دیاری کراو دەبینرێت بەڵام دواتر بەهۆی "سیکل ناقص" هەموو ڕەهەندەکان دەگرێتە خۆی هێدی هێدی نیشانەکانی داڕمان (فروپاشی) دەردەکەون .
 
دواین قۆناغی ئەو داڕمانە ، داڕمانی دەرونی . (فروپاشی روانی) کە هەنووکە لە ئێراندا بە ڕوونی دەبینرێت و پێموانیە چیدیکە بەرەنگاری بەرامبەر ئەم داڕمانە ببێت.
 
دیارە ناتەبابوونی ئێران لەگەڵ ڕەوتی نوێی جیهانی و پێداگری لەسەر بنەما کلاسیکیەکان لە چوارچێوەی ئەمنی قەومیدا، ئەم وڵاتەی خستوەتە گێژاوی سزا نێونەتەوەکان و ئەم پرسە، داڕمانی ئێران خێراتر دەکاتەوە.
 
دەمێنێتەوە ئەوەی کە ئەم داڕمانە بە چ مۆدێلێک دەبێ ؟ ئایا هێمانە دەبێ وەک مۆدێلی سۆڤییەتی پێشوو یا یاخی دەبێت وەک مۆدێلی باڵەکان.
 
لاوان: ئەم هۆکارانەی بوونەتە هۆی پێکهاتنی ئەم باروودۆخە بە گشتی چین؟
 
بێهزاد خۆشحاڵی: هۆکارەکان دەتوانێت لەم خاڵانەدا ببینرێت 
 
۱. فاکتەری ئایدیۆلۆژیک کە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بە شەرعیەت دانی ڕەها بە خۆت و بە ئەویدی کردنی زۆرینە، بە نییەتی ڕووبەڕووبونەوە دەخوڵقێنێت. ئایدیۆلۆژی کە بوو بە سیستەم پێویستە ڕۆژانە ئەویدی وەک دوژمن سازبکات وەبیکاتە دینامیسمی بەرەوپێش چوونی خۆی. دیارە ئەم ڕەوتە سەرتا دەتوانێت کارامە بێت بەڵام لەبەر ئەوەی کارتێکەر نییە لە درێژ ماوەدا تەریکت دەکاتەوە بەهۆی لاواز بوون و خۆپەراوێزخستن سەرەنجام ئەبنە دژە فاکتەر.
 
۲. فاکتەری ستراتیژی ئەمنی قەومی: ئێران بە پێچەوانەی ڕەوتی نوێ جیهانی ، لە ستراتیژی ئەمنی قەومیدا ، شێوازی کلاسیکی بۆ درێژەدان بە دەسەڵات و ڕکابەری هەڵبژاردن بە پێی سروشتی سیاسی ئایدیۆلوژیک ، ئاساییە و تەنیا ئەو مۆدیلە دەتواتێت لەگەڵی بگونجێت. 
 
لەم بژرادەیەشدا ، کۆماری ئیسلامی مەجبوور بوو زیاترین گرینگی بداتە "هێزی سەخت " کە سەرەنجام ئێرانی بەرەو لوتکەی چەکی ناوەکی برد. بژاردەیەک کە هەم ئێرانی لە سەروەت و سامان خاڵی کرد و هەم ڕووبەڕووی جیهانی نوێی کردەوە کە بووە هۆکاری بێ وێنەترین سزاکان.
 
۳. فاکتەری بەڕێوەبەری: سیاسەت زانست و هونەر تیکنیکی بەکارهێنانی هێز و توانایە بۆ ڕاپەڕادن ،کۆماری ئیسلامی هەر لە سەرەتای شۆڕشی گەلانی ئێران تاکوو ئێستا نیشانی داوە کە نە ئەو زانستەی بووە نە هونەر و نە تیکنیکی ڕاپەڕاندن . ئەڵبەت ئەم فاکتەرە بەهۆی دوو فاکتەری پێشووتر کە باسم کرد لە ئێراندا سەری هەڵدا. زۆربەمان چەمکی " اول تعهد بعد تخصص " مان بیرماوە کە دیارە مەبەست لە "تعهد" پابەندبوونی ڕەهابوو بە فاکتەری ئایدیولوژیک و هەروەها ستراتیژی ئەمنی قەومی.
 
لاوان: ڕاسان و دەست پێ کردنی قۆناغی خەباتی نوێ لەلایەن حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە دەتوانین وەکوو چەخماخەیێک بۆ ئەو ڕووداوانە ناو لێ بنێین؟
 
خۆشحاڵی: ڕاسان لە واقیع دا ، جواب دانەوەیەکی ژیرانە بوو بۆ دوو خواست :
 
یەکەم: ستراتیژی ئەمنی قەومی کلاسیک ، لەسەر بنەمای هێزی سەخت فورموڵە دەکرێت و ئامرازەکەشی هێزی ڕەهایی دەسەڵاتە بۆ ڕووبەڕوو بوونەوە. سیستەمێک لەسەر ئەو بنەما دامەزرابێت لۆژیکی باڵاسەرانەی هەیە و هێدی هێدی توانای دیالۆگ لەدەست دەدات ؛ باشترە بڵێین هەر نەی بووە، چوون فاکتەری ئایدۆلۆژیک بە تەواوی دەیباتە نێو بازنەی ئەویدی دوژمن. بە دیالۆگ ناتوانرێت قەناعەت دروست بکرێت بۆ دەسەڵاتێکی تەوەری ئەمنی قەومی بە ڕوانگەی ئایدیۆلۆژیک کە دروشمی " حزب دمکرات حزب شیطان است " هەڵگرتووە.
 
دووهەم: نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ژێر دەسەڵاتی هێزی سەخت و چەکمەی هێزی سەرکووتی ئێراندا، زیاترین خەسارەیان بەرکەوتووە چاوەڕوانی هەیە بە نیسبەت ڕۆلەکانی خۆیان کە وەک هێزی پێشمەرگە پێناسە کراون. بۆیە "ڕاسان" ژیرانەترین، گونجاوترین و ماقوڵانەترین بژاردەیە کە حیزب بە کۆمەڵگاوە دووبارە گرێی دەداتەوە و هەم بەرانبەر بە دەسەڵاتێک ڕادەوەستێت کە بە هۆی ماهییەتی ئەمنی قەومی و ئایدیۆلۆژییەکی نۆرمەکان و هەنجارەکان نانەمیت و ناتوانێت پێیان پابەندبیت.
 
لاوان: داهاتووی پرسی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان چۆن دەبینن؟
 
پرسی کورد لە ڕۆژهەڵات، زیاتر لە هەر زەمەنێکی دیکە بەرەو شوناس تەوەری ڕۆشتووە. کورد قۆناغەکانی ئێرانی و ئێرانی کورد و کوردی ئێرانی یەک لە دوای یەک تێپەڕاندوە و هەنووکە تەنیا وەک کورد خۆی پێناسە دەکات. بەڕای من کورد لە ڕۆژهەڵاتی نیشتمان، بە تێپەڕبوون لە قۆناغی شوناسی بەرەنگاری پێی ناوەتە قۆناغی شوناسی شەرعییەت و سنوورەکانی شوناسی شەرعییەت _شوناسی بە بەرنامە دایە نموونەکان وەک ڕاسان "ئەگەر ڕاسانێکی هەمە لایەن بێت" دەتواتێت باشترین یارمەتیدەر بێت بۆ پەڕینەوە لەم دوایین سنوورەش.
 
لاوان: هێزە ئۆپۆزیسیۆنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان چۆن دەتوانن لەسەر داهاتووی پرسی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا کاریگەرییەکی ئەرێنیان هەبێ؟
 
خۆشحاڵی: هێزەکانی ئۆپۆزیسیۆن سەرەڕای ئەوەی کە ئێوە لە پرسیاری پێشوودا بە درووستی ئاماژەی "جەرەقە"تان پێدا هەنووکە دووچاری چەند گرفتی گەورەیە :
 
 پێی نەناوەتە ناو قۆناغی"شناسی بە بەرنامە".
 
 لە ئاستی تاکێک و تیکنیکێک دا ماوەتەوە و نەی توانیوە ستراتیژی ئامادە بکات .
 
 نوێخوازی و نوێ گەرایی لە پرسی کورد دا بە شێوەی بەرچاو نابینرێت.
 
 نەی توانیوە سەراتییەکان ( اولویت ها) بناسێ.
 
 لە هەر سێ قۆناغی داڕشتنی ستراتیژی ئیجراکردن و لێکدانەوەدا گرفتی هەیە.
 
 ئالۆزییەکانی جیهانی نوێ ناتوانی بە باشی بخوێنێتەوە بەرنامە بۆ قۆناغی دواتر دابرێژێت .
 
ڕکابەرییەکانی نێوخۆیی خۆی ، نەک تەنیا چارەسەر نەکردووە بەڵکوو کردوویە بە ململانێی نێوخۆی .
 
لاوان: دۆخی ئێستایی لاوان لە وڵاتی ئێران چۆن دەبینن و لاوان چۆن دەتوانن ئاڵوگۆڕ بە سەر ئەم دۆخەی هەنووکەیاندا بێنن؟
 
من دۆخی ئێستای لاوان لە ئێران ، لە کوردستان جودا لە یەک دەبینم. لە سەردەمێک دا کە بە ڕوونی دەتوانین ئیدیعای بکەین بەهۆی داڕمانە یەک لە دوای یەکەکان لە سیاسەت و ئابووری و فەرهەنگ و پەروەردە و پرسی کۆمەڵایەتی ، لاوانی ئێران دووچاری" داڕمانی دەروونی "هاتوون.
 
لاوانی ڕۆژهەڵات بە پشت قایم بوون بە خولیایی سەربەخۆیی، ڕۆژانە خۆیان لە باری هزری دەوڵەمەدتر دەکەن ، سەرمایەیەکی کۆمەڵایەتیان خوڵقاندووە کە بە زووترین کات دەتوانێت ببێتە هێزێکی سیاسی کارامە و کاریگەر. هێزێک کە دەتوانێت بە مەرجی ڕێبەرییەکی توانا قەوارەی یەکلاکەرەوە بگرێتە خۆی و پرسی کورد لە ڕۆژهەڵاتی نیشتمان بۆ هەتا هەتایی چارەسەر بکات. ڕۆڵی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات، لێرەدا زۆر گرینگە کە لە ئەگەری چارەسەری ئەو کێشە گەلە کە لە پێشتر باسمان کرد، دەتوانێت ببێتە گەورەترین پاڵنەر بۆ لاوانی کوردستان.
 
لاوان: لاوانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان چۆن دەتوانن ڕۆڵیان هەبێ لە داهاتووی پرسی کورد لەم پارچەیەی نیشتماندا؟
 
لاوان گەورەترین و گرینگترین سامانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانن هەروەها کە ئاماژەم پێدا بە مەرجی هاوئاهەنگ کردن و پێناسەکردنی ئامانجی نەتەوەیی، لە "ساعاتی سفر"دا پرسی کورد لە رۆژهەڵاتی نیشتمان بۆ هەتا هەتا یەکلا دەکەنەوە.