وته‌ی مانگ

photo 2019 03 31 17 29 16

 

 
نەتەوەی کورد، نەتەوەیەکی ئاشتی خواز 
 
ڕاسانی "شار و شاخ" گرێدانی خەباتی شار و شاخ بە چ مەبەستێک دێت :
 
حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە نەورۆزی ۱۳۹٥ هەتاوی لەلایەن لێپرسراوی گشتی حیزب بەڕێز "مستەفا هیجری" خەباتێکی نوێی ڕاگەیاند لە ژێر ئەم ناوە "خەباتی شار و شاخ".
 
لەو پەیوەندییەدا لە ماوەی ڕابردوو واتە بەشێوەیەکی گشت گیر تاکە شوێندانەرێک کە ڕۆڵی لە وەچەرخانی خەباتی گەلی کورد بوو تەنیا شاخەکان بوون واتە هێزی پێشمەرگەی کوردستان
 
بەم خەباتە نوێیەی حیزبی دێموکراتی کوردستان و ڕاگەیاندنی لەم چەشنە خەباتە نوێیە،بووە هۆی ئەوەی کە خەباتی مەدەنی و لەگەڵ ئەویشدا خەباتی چەکداری پێکەوە گشتگیرتر بن و ببنە تەواوکەری یەکتر.
بەو واتایەی کە شار واتە هێزی مەدەنی بوونە شوێندانەری خەباتی نەتەوەی کورد زەمینە ڕەخساوە کە شاریش بتوانێت خەبات بکات.
 
ئێستا "شاخ و شار" "پێشمەرگەو خەڵک" پێکەوە بە پشتیوانی یەک خەبات دەکەن بۆ بەدەست هێنانی ئاوات و ئارمانجەکانی گەلی کورد.
 
ڕاسان چەندین دەسکەوتی گرینگی بەدەست هێناوە لێرە ئاماژە بە چەندانەیان دەکەین.
 
۱. پەیوەست بوونی ژمارەیەکی بەرچاو لە کوڕان و کچانی کورد بە ڕیزی هێزی پێشمەرگەی کوردستان.
 
۲. دووبارە ئاشنا بوونەوەی سرووشت و خەڵکی کوردستان بە پێشمەرگەی کوردستان و پێشمەرگە وەک هەر تاکێکی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵات لە ناوخۆ بوونی هەبێت.
 
۳. پتەو کردنی یەکڕیزی و هاوکاری هێزی جەماوەری کوردستان بەتایبەت لەبۆنەو ئاهەنگە نەتەوەییەکان کە بەرەو بانگەوازی حیزبەکانەوە دەچن:
 
بۆ نموونە و زۆر دوور نەڕوانین نەورۆزی ئەمساڵ ۱۳۹٨ی هەتاوی شاخ و شار پێکەوە یادی نەورۆزی کوردەواریان کردەوە، حیزبەکانی ڕۆژهەڵات نەورۆزی سەمای ئازادییان ڕاگەیاند و شار وەڵامی شاخی دایەوە کە ئێمە پشتیوانی ئێوەین، سروودی نەتەوایەتی "ئەی ڕەقیب" یان دەووتەوە و لەسەرجەم شارو گوندەکانی کوردستانی ڕۆژهەڵات سەمای ئازادییان بەڕێوە برد.
 
ئەمەش واتە لەیەک گرێدانی خاباتی شار و شاخ
 
دووانەیەکی لەیەک دانەبڕاو
 "شاخ و شار"،
"پێشمەرگە و خەڵک"
"هەوری و جامانە"
 
هاوڕێ حەیدەری
 
ئەم بابەتە هیچ پێوەندی بەماڵپەڕەوە نییە و بیر و ڕای نووسەر خۆیەتی
 

 

 

photo 2019 03 22 19 57 04

 
نووسین: ئارێز شێخی
 
بە درێژای مێژووی کۆن و هاوچەرخ نەتەوەی کورد ڕۆژی نوێبوونەوەی ساڵ و دووبارە ژیانەوەی سروشت و لە دایک بوونەوەی سەرلەنوێی ژیانی جەژن گرتووە، کە بە جەژنی نەورۆز واتە نوێ "بوونەوەی ڕۆژ" دەناسرێت.
 
مێژووناسان بە پشت بەستن بەسەرچاوە مێژوویەکان، مێژووی نەورۆز بە هەندێک لە ڕووداوەکانی مێژووی مرۆڤایەتی کە لە ناوچەی "میزۆپۆتامیا" واتە کوردستانی گەورەی ئێستاوە گرێدەدەن، وەکوو شکست پێهێنانی "زوحاک" لەلایەن کاوەی ئاسنگەرەوە لەو ڕۆژە دا و ڕزگار بوون لە دەسەڵاتی ستەمکار.
 
بەڵام هەندێک مێژووناس و سەرچاوەی مێژووی تر سەرەتای جەژنی نەورۆز دەگەڕێننەوە بۆ ڕێکەوتی دامەزراندنی "ئیمپڕاتۆریەتی ماد" لەسەر دەستی ئیمپڕاتۆر "دیاکۆ"، کە دەکاتە یەکەم ڕۆژی بەهار واتە ١ی خاکەلێوەکە. 
هەڵبەتە ئەگەر بێین و چاوێک لە مێژووی ئەم ئیمپڕاتۆریەتە و لە ڕابردوو و پێش سەرهەڵدانی بکەین ، بۆمان دەردەکەوێت پێش ئەم ئیمپاتۆریەتیەش خەڵکی میزۆپۆتامیا و زاگرۆس نشینەکان  نەورۆزی جەژن گرتووە.
 
 بە بڕوای زۆرێک لە مێژوو ناسانی ئەم سەردەمە مێژووی جەژنی نەورۆز دەگەڕیتەوە بۆ ئایینی میترای یاخود کە ئەم ئاینە پێش دروستبوونی دەوڵەت و ئیمپراتۆرییەکان لە ناوچەکەدا هەبووە.
ئەم ئاینە فرە خواوەندی بووە، بە واتاییەکی دیکە چەندین خواوەندی جیاوازییان بۆ دیاردە سروشتی و ڕووداوکان هەبووە. یەکێک لە خواوەندەکانیان خواوەندی ڕووناکی بووە، هەر بۆیە میترایەکان باوەڕیان وابووە کاتێک دووبارە ڕووناکی بەسەر تاریکیدا سەردەکەوێت و سروشت لەدایک دەبێتەوە و ژیان بەرگێکی نوێ لەبەر دەکات و گژوگیا دووبارە سەرهەڵدێنن و باڵندە و پەلەوەرەکان دەکەونە سەما
 
لەو ڕۆژەدا لە تەواوی پەرەستگا و شوێنە پیرۆزەکانیان، ئاگریان بە هێمای ڕووناکی کردووەتەوە و خۆشی خۆیان بەو شێوەیە دەربڕیوە.
 
ئەم ڕێوڕەسمە نەتەوەییە دوای ئەو هەموو ساڵە، کە نەتەوەی کورد لە چەندین قۆناغی جیادا یادی ئەم جەژنە نەتەوەییان بەرز ڕاگرتووە، ئێستاش نەتەوەکەمان لە سەدەی بیست و یەکدا و دوای بڕینی زۆر کۆسپ و قوربانی دانێکی زۆر جەژنی نەورۆز یاد دەکەنەوە.
 
ئەم جەژنە ئێستاکە بووەتە هێمای بەرخۆدان و ژیانەوەی دوبارەی شۆڕش و شێوازێکی نوێ لە یەکگرتووی، بەتایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە توانیویانە بەشێوازێکی نوێ یادی نەورۆز و ئاهەنگی نوێ بوونەوەی ژیان و سروشت دەست لەناو دەستی یەک دا بکەنەوە و ئەمجارەیان هەڵپەڕکێ و شادیمان بۆ ئازادی دەبێت و ساماکەمان بۆ ئازادی دەکەین.
 
ئەم بابەتە هیچ پێوەندی بەماڵپەڕەوە نییە و بیر و ڕای نووسەر خۆیەتی
 
 

 

 

photo 2019 01 16 20 36 47

 

 
دوای بڕیاری تڕەمپ بۆ کشانەوە لە سووریا و هێنانەوەی هێزەکانی بۆ ئەمریکا، بەدەرفەت زانینی تورکیا بۆ هێرش کردنە سەر هێزە کوردیەکانی ڕۆژئاوای کوردستان وەکوو یەپەگە و هەسەدە و پەلاماردانی خەڵکی کوردی ناوچەکە بۆ لە ناوبردنیان بە تەواوەتی کە سیاسەتی سەرەکی تورکیا بووە بۆ نەهێشتنی دژبەرانی خۆی لە ناوچەکە وەکوو پەکەکە و باڵەکانی سەر بە پەکەکە لەو ناوچانە، بەتایبەتی لە باکووری کوردستان 
 
 هێشتاکە ئەمریکا نەکشاوەتەوە و، نیگەرانی تورکیای لێکەوتووەتەوە و گوشاری زیاتری بۆ ئەمریکا هێناوە کە هەرچی زووترە دەبێت بکشێتەوە دواوە، ئەمەش لەکاتێک دایە کە دۆناڵد تڕەمپ سەرکۆماری ئەمریکا ڕایگەیاند کە دەبێت دوای کشانەوەی ئێمە لە سووریا کوردەکان پارێزراو بن، هەروەها لە تویتێک دا کە دۆناڵد تڕەمپ لەسەر لاپەڕەی تویتەری خۆی دا کردبووی تیایدا هاتبوو کە ئەگەر بێت و تورکیا هێرش بکاتە سەر کوردەکان ئەوە ئابووری تورکیا وێران دەکەین
 
کاتێک تورکیا هێرشی کردە سەر شاری عەفرین و تیایدا چەندین کاری نامرۆڤانە و و قێزەونیان ئەنجام داوە هەر لە کوشتنی خەڵکی بێتاوان و بێسەر و شوێن کردنیان و هەروەها گۆڕینی دێموگرافیای شارەکە و هینانی عەرب بۆ سەر خاکی کوردان و گۆڕینی ناوەکانی کۆڵان و گەڕەکەکان بۆ زمانی تورکی کاریگەریەکی یەکجار زۆری لەسەر کوردی ڕۆژئاوای کوردستان داناوە
 
بەڵام تورکیا تەنها پیلانی گرتنی عەفرینی نەبوو بەڵکو پیلانی گرتنی چەندین شوێنی دیکە وەکوو مونبج و چەندین ناوچەی دیکە هەبوو، بەهۆی هەبوونی هێزەکانی ئەمریکا لەم ناوچانە نەیتوانی کە پیلانەکانی بخاتەگەڕ، ئێستاش کە ئەمریکا دەیهەوێت لە سووریا بکشێتەوە، تورکیا دەیهەوێت دووبارە پیلانەکەی خۆی جێبەجێ بکات
 
ئەم ڕووداوانەی ئەمریکا و تورکیا کاریگەریەکی زۆری لەسەر وڵاتانی ناوچەکە هەبووە و تەنانەت بووەتە هۆی گۆڕانکاری لە دراوی وڵاتەکانیش لەوانە تورکیا خۆی، بەتایبەتی دوای وەڵامە تونەکەی ئەمریکا بۆ تورکیا کە باسی لە وێرانکردنی ئابووری تورکیا کربوو.
 
دیارە ئێستاکە ئەمریکا گرێنتی پاراستنی کوردەکانی ڕۆژئاوای کوردستانی دەوێت لە تورکیا و دەیهەوێت ناوچەیەکی ئارام لە سووریا بەتایبەتی لە ڕۆژئاوای کوردستان دروست بکات.
 
ئامادەکار: ئارێز شێخی
 
ئەم بابەتە بیر و ڕای نووسەرە و هیچ پێوەندی بە ماڵپەڕەوە نییە

photo 2019 01 07 20 32 36

  
لە ماوەیی چل ساڵی رابردوو دا ھيچ بڕگەیێكی ئەوتۆ لە ئێران دا بوونی نيیە، كە بكرێ بە ڕۆژانێكی ئاسايی ناوی لێ ببردرێت ھەر لە ڕۆژەكانی سەرەتای ھەڵگيرسانی شۆڕشی ٥٧تەوە ھەتاكوو ئێستا گەلانی ناو ئەو جوگرافيايە بەشێوەی ڕۆژانە دەستەویەخەی مۆتەيەكی نەبڕاوە ونەپساوە بەناوی قەيرانن، ئەم زنجیرە دراما تراژیديكە ھەنووكە پەی ناوەتە قۆناغێك لە ژيانی كۆمەڵايەتی ،ئابووری و كولتووری بەرەو لێواری بەربوونەوەی يەك جارەكي دەبات، ڕەنگ بێ ئەمە لەدواين عەلقەی ئەم زنجيرە قەيرانە بێ كە يەك لە دوای يەك بێ چارە سەری ماونەتەوە، كەڵەكە بوونی پرس و كێشە و قەيرانەكان لە ئێستا دا وای كردووە كە ئيتر جياوازییەكی ئەوتۆ لە نێوان ئەو و جوگرافيايی ولاتێكی شەڕ لێدراو دا بەدي ناكرێ.
 
ھەڵاوسانی ٥٠ تا٦٠ لەسەدی داخرانی يەكە بەرھەم ھێنەرەكان بڕانی مووچەی كرێكاران، بێ كاری ڕھا و تاڵانی پاشەكەوتی خێزانەكان تەنيا ڕەھەندي ئابووری و دارايی ئەم دێوەزمەيەن.
 
لە ئێستا دا ھەزاران پەنابەر كە دەستيان لە داھاتوويان لە نێو ئێران كێشاوەتەوە لە سنووری وڵاتانی ئەوروپا دا و لەناو دارستانەكان دا دەخەون، ئەوان ئەم ژيانە يان بە ئەم ئەمنيیەتەی كە ساڵانێكە پێيان دەفرۆشتنەوە گۆڕيوەتەوە، لەناوخۆدا ژياني ناو كارتۆن ،ئەشكەوت، گۆڕ، توونێل و ئاوەڕۆكان بووەتە شێوە ژيانێكی نۆڕمال.
 
ڕە‌وشی پێشێلکردنی مافی مرۆڤ له ئێران دا به گشتی زۆر خراپه و کۆماری ئیسلامی هیچ مافێک بۆ هاوڵاتییانی لە‌بە‌رچاو ناگرێت. ئە‌م ڕە‌وشه له کوردستان دا زۆر خراپتره لە‌چاو بە‌شە‌کانی دیکە‌ی ئێران، هۆی ئە‌مە‌ش ده‌گە‌ڕێتە‌وه بۆ ئە‌وە‌ی ڕێژیمی ئێران کوردە‌کان نەوە‌کوو هاووڵاتی بە‌ڵکوو وە‌کوو خە‌یانە‌تکار و دژی شۆڕش چاو لێ دە‌کات و، بە‌ردە‌وام جموجۆڵە‌کانیان لەژێر چاوە‌دێری دە‌گرێ و به هە‌موو بیانوویە‌ک سە‌رکووتیان دە‌کات.
 
گە‌لی کورد له ئێران دا هە‌ر له سە‌رە‌تای هاتنە‌سە‌رکاری ڕێژیمی ئیسلامی به هۆی جیاوازی نە‌تە‌وە‌یی و ئایینی پە‌راوێز خراون. لە‌كاتێكدا زیاتر له نیوە‌ی کوردی ئێران سوونە‌ مە‌زهە‌بن. له ڕستیدا هۆی سە‌رە‌کی ئە‌و هە‌ڵاواردنه دە‌گە‌ڕێتە‌وە‌ بۆ بە‌ربە‌رە‌کانیی کورد لە‌گە‌ڵ ڕێژیمی ئیسلامی و خە‌بات کردنیان بۆ بە‌ده‌ستهێنانی مافه نە‌تە‌وە‌یی و دێموکراتیکە پێشێلکراوە‌کانیان.
 
ئاکامی ئە‌و هە‌ڵاواردنه بووەته هۆی ئە‌وە‌ی که چوار پارێزگای ڕۆژهەڵاتی کوردستان، له باری خزمە‌تگوزاری و ئاوە‌دانکردنە‌وە‌ که‌مترین بوودجە‌یان بۆ دیاری دە‌کرێ، ڕادە‌ی بێکاری بە تایبە‌ت لە‌نێو لاوە‌کان دا له ئاست شوێنە‌کانی دیکە‌ی ئێران له بە‌رزترین ئاستدایه.
 
پە‌روە‌ردە‌ی ڕێژیم به شێوە‌ی بە‌رنامە بۆداڕێژراو له قوتابخانە‌کاندا لە‌سە‌ر تواندنە‌وە‌ی کولتوور، زمان و مێژووی کورد چڕ بۆتە‌وه و کە‌مترین جیابیری و مافخوازی گە‌لی کورد، وە‌ک پیلان بۆ تێکدانی ئاسایشی وڵات و جوداییخوازی هە‌ژمار دە‌کرێت و چالاکانی سیاسی و مە‌دە‌نی بەرەو‌ڕووی زیندانی درێژخایە‌ن، ئە‌شکە‌نجه و تە‌نانە‌ت لەسێدارەدانیش دە‌بنە‌وه.
 
 
 
نووسین: شاخەوان حاجی 
 

IMG 20181009 192927 797

 
 
ئەگەر بمانهەوێ باسێکی کورت لە ئەرکی حکوومەت بەرانبەر بە کۆمەڵگا و توێژەکانی بکەین، لە پێناسەیەکی گشتیدا ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە زۆربەی  دەوڵەتانی جیهان یەکێک لە سیاسەتە سەرەکییەکانیان باشتر کردنی ڕەوشی ژیانی خەڵک و هەوڵدانی بەردەوام بۆ ئاسودەتر کردنی ژیانی خەڵکی وڵاتەکەیانە، بەڵام ئەگەر بمانهەوێت کۆمەڵگا دابەش بکەین بە سەر توێژەکاندا دەبینین کە دەوڵەتەکان بۆ هەر توێژێک بە پێی تەمەن و ئاستی کاریگەری لە وڵاتدا بەرنامە و پلانی جیاواز و تایبەتیان هەیە، یەکێک لەو توێژانە کە لە زۆربەی وڵاتاندا بایەخێکی زۆری بۆ دادەندرێت و وەکوو سەرمایەیێک سەیری دەکرێت و حکوومەت بەردەوام هەوڵ دەدات بۆ پێگەیاندن و باشتر کردنی ڕەوشی ژیانیان لە سەرجەم بوارەکاندا توێژی لاوانی کۆمەڵگان.
 
 
لاوان بە پێی ئەو وزە و کاریگەرییەی لە سەر وڵات و ئاستی بەرەوپێشچوونی وڵات لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا هەیانە، وەکوو توێژێکی چالاک و کۆڵەکەیەکی سەرەکی لە بەدەنەی کۆمەڵگادا دەکرێت داخوازی و ویستی زیاتری لە چاو توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگا لە دەسەڵات هەبێت و بەردەوام بۆ باشتر بوونی دۆخی ئێستایی، بۆ ئاستێکی بەرزتر لە بوارە جۆراوجۆرەکانی وەکوو خۆش بژێوی، باشتر بوونی ڕەوشی کار و دابین کردنی پێداویستی زیاتر بۆ ئەوەی لاوان بتوانن چێژ لەم بڕگەیەی تەمەنیان ببینن هەوڵ بدەن و هەروەها دەنگیان هەڵبرن و بیگەیێننە کەسانێک کە جێبەجێکاری ئەم داخوازییانەن.
 
 
وەکوو باس کرا لە زۆربەی وڵاتەکان بەم شێوەیە، بەڵام لە چەند وڵاتێکدا کە ڕێژەیان زۆر کەمە و لە یەکەمین وڵاتەکان کە بە پێچەوانەی ئەم عورفانە وڵات بەرێوە دەبەن، وڵاتی ئێرانی ژێر دەسەڵاتی ویلایەتی موتڵەقەی فەقییە، لەم دەسەڵاتە تێئۆکراتیکەدا جگە لە ئایدیا و باوەڕمەندی خۆیان هیچ فکرێکی جیاوازیان قبووڵ نییە و بیرجیاوازەکانیش بە دوژمن و کەسانێکی شایانی مردن دەزانن، لە دەسەڵاتی موتڵەقەدا کە زیاتر وەکوو شرک دەتوانین پێناسەی بۆ بکەین تا سێبەری دەسەڵاتی خودا لە سەر زەوی، حکوومەتێک کە ڕەوایی لە زانایانی مەعسوومناس وەرگرتووە و خەڵک تەنیا یەک بژاردەیان لە بەرانبەریدا لە بەردەستە و ئەویش قبووڵ کردنی ئەم دەسەڵاتەیە بە هۆی ئەوەی  لە ئەگەری دژایەتی کردن بە پێی یەکێک لە فەرموودە (حەدیس) دەستکردەکانی ئیمام سادق دژایەتی کردنی حوکمی حاکمی ئیسلامیی، دژایەتی کردنی بنەماڵەی ئەوانە و دژایەتی کردنی ئەوانیش دژایەتی کردن لە گەڵ خودایە، ئەمەش لە ئێستای وڵاتی ئێراندا سزا و بڕیاری کوشتنی بۆ دیاری کراوە.
 
 
لەم وڵاتەدا لە لایەن دەسەڵاتەوە ئەوپەڕی هەوڵ دەدرێت بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەن لاوان درزی نێوان جیلەکان هەست پێ بەکەن و ڕێگە لە هاودەنگ و هاوڕەنگ بوونی لاوانی وڵات لە گەڵ لاوانی جیهان  دەگرن، ئەم توێژە لە ژێر چاوەدێری  تونددان بۆ ئەوە یکە ڕۆاڵەت و دەرونیان  ئەگەر بە کەڵک وەرگرتن لە توندوتیژیش بێت بهێننە سەر ڕۆاڵەتی و مەعنەوییاتی خۆیان، ئەمە دژی ئەم بابەتە سەڵمێندراوەیە کە لاوان بەردەوام ژیانێکی جیاوازیان لە گەڵ جیلەکانی پێش خۆیان هەیە و هیچ دەسەڵاتێک و بەرنامەیەکیش توانای پێشگرتن بەم ئالوگۆڕ و جیاوازییانەی نییە.
 
 
لاویەتی یەکێک لەو بڕگە گرینگانەی  تەمەنی مرۆڤە کە تایبەتمەندی و پێداویستی تایبەت بە خۆی هەیە ئەگەر بمانهەوێت لە سەرەکیترین  تایبەتمەندییەکانی ئەم توێژە باس بکەین  نوێگەرایی و چالاک بوون و… بە مێشکمان دەگات، بەڵام ئەم توێژە پێداویستی تایبەتیشی هەیە وەکوو پەردوەردە بوون، هەبوونی هەلی کار کردن، پێکهێنانی ژیانی هاوبەش و… کە لە وڵاتێکی وەکوو ئێراندا بە هۆی سیستەمی حاکم، و نە بوونی پێداویستییەکانی لاوان  تایبەتمەندییەکانیش ئالوگۆڕیان بە سەردا هاتووە.
 
 
ئەو لاوانەی کە زۆرینەی خەڵکی وڵات پێک دهێنن بە هۆی هەڵسوکەوت و سیاسەتە دژە مرۆڤانەکانی حکوومەت،  ئەو توێژەی کە دەبوو چالاک بێت و کاریگەریی پۆزەتیڤی لە سەر وڵات هەبێت بە هۆی دۆخی هەنووکەیی زۆربەیان تووشی خەمۆکی و بێ هومێد بوون لە باشتر بوونی دۆخی ئێستایی لە ژێر حوکمی ئەم دەسەڵاتە، بە هۆی ئەم لەمپەر سازکردنانەی حکوومەت لە بەردەم لاوان زۆربەیان چالاکی و هەوڵدان بۆ نوێگەراییان لاواز بووەتەوە و ئەمەش داهێنانی کز کردۆتەوە. حکوومەت بۆ ئەوەی هێز و توانایی گۆڕانکاریی لە ئەم توێژە بگرێتەوە کارگەلێکی وەکوو لەژێر چاوەدێری گرتنی تووند و بڵاوکردنەوەی ڕێکخراوی مادەهۆشبەرەکان لە نێوان لاواندا هەوڵی ئەوەی داوە تا ئیرادەی بەرەنگاربوونەوە و دژکردەوە لە بەرانبەری نادادپەروەییەکان لە بەهێزترین و کاریگەرترین توێژی کۆمەڵگا بستێنێت.
 
 
لە سەرەتاییترین پێداویستییەکانی لاوان لە کۆمەڵگادا پەروەردە و بارهێنان و فێر کردن بە شێوەیەکی شیاوە کە حکوومەت دەبێت ئەم پێداویستییە و پێداویستییەکانی تر دابین بکات، بەڵام حکوومەت بە پێچەوانەی ئەم ئەرکەی بە هۆی بارهێنانی دۆخێک بۆ بەدیهێنانی  ئامانجە بەرزەکانی سیستەمی ویلایەتی فەقیی بووەتە هۆی وازهێنانی هەزاران لاو لە خوێندن بە هۆکاری کەم داهاتی و دابین نەبوونی پێداویستییەکانی خوێندن، ئەمەش لە حاڵێکدایە کە حکوومەت بۆ چاپ و بڵاوکراوە ئایینیەکانی تایبەت بە مەزهەبی شیعە  هاوشێوەی تحریر الوسیلە، کتێبە بێ سودەکەی خوومەینی بە هەزاران میلیارد خەرج دەکات، بەڵام چەند قات کەمتر تەرخان دەکرێت بۆ پەروەردە و پێگەیاندنی لاوان لە ئاستەکانی خوێندندا.
 
 
یەکێک لە پێداویستییەکانی تری لاوان هەلی کارە بۆ ئەوەی بتوانن ئابوورییەکی سەربەخۆیان هەبێ بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی پرۆسەی ژیان، بۆ گەیشتن بەم ئامانجانەش دەبێت مەجالێک بۆ کارکردن و کەڵک وەرگرتن لە توانا و وزەی لاوان هەبێت، لە وڵاتی ئێرانی ژێر دەسەڵاتی ویلایەتی فەقیی نە تەنیا ئەم هەلومەرجەی نەڕەخساندووە بەڵکوو بایەخێکی ئەوتۆش بە توانای لاوان نەدراوە  بگرە بە هۆی سیاسەتە هەڵەکانی دەسەڵات لە ئاستی دەرەوە و ناوخۆ بووەتە هۆی لە کارکەوتنی زۆر شوێنی وەکوو کارگە و کارخانەکان کە دەرنجامەکەی بووەتە هۆی بێکاری چەند میلیون کەس و خۆکوشتنی سەدان کەس لە ڕووی بێکاری و نەدارییەوە و سەدان لێکەوتەی تری کۆمەڵایەتی و ئابووری  لێکەوتووەتەوە، ئەمە لە حاڵێکدایە کە هیچ هەڵسەنگاندنێک و ڕێگاچارەیەک لە لایەن حکوومەتەوە بۆ باشتر کردنی دۆخەکە پێشنیار ناکرێ جگە لە کۆمەڵێک درۆشمی بێ کردەوە.
 
 
سەرەتاییترین مافێک کە مرۆڤ هەیەتی مافی دەربڕینی ڕاوبۆچوون لە سەر  سیاسەت و بابەتەکانە، بەم پێیەش کە لاوان خاوەنی هەندێک تایبەتمەندی چالاکترن لە چاو توێژەکانی تر، بە شێوەیەکی خێراتر لە بەرانبەر سیاسەت و بابەتەکان هەڵوێست دەگرن و ڕوانگەی خۆیان سەبارەت بە بابەتەکان باس دەکەن، ئەمەش لە  زۆربەی وڵاتەکان  هەڵسوکەتێکی ئاسایی لە گەڵ دەکرێت و کەڵکی بە سودیشی لێ وەردەگیرێت، بەڵام لە وڵاتێکی وەکوو ئێرانی هەنووکەییدا ئەم مافە وەکوو تاوانێک سەیر دەکرێت و هەر چەشنە هەڵوێست گرتن و ڕوانگەیەکی دژی سیاسەتی ولایەتی فەقیی و جیاواز لەگەڵ ڕای  ویلایەتمەعاشان مۆرکێکی محاربە و مفسد فی الارض (شەڕ لەگەڵ خوا)  پێ دەچەسپێندرێت و ڕەوانەی چاڵە ڕەشەکانی ژێر زەوینی دەکریێت، بە کردەوەیی ڕەوشێک حاکم بووە کە هەر جووڵەیەک بکرێت و بگوترێت، دەبێت قبووڵ بکرێت و لاوان و کۆمەڵگا مافی دەربڕینی ڕاوبۆچوونیان نییە.
 
 
دەسەڵاتی ویلایەتی فەقیی تەنیا لە چوارچێوەی وڵاتی ئێران و  هەڵسوکەوتی دژە مرۆڤانەی لە گەڵ توێژی لاوانی ئێراندا قەتیس نابێتەوە، بەڵکوو بۆ گەیشتن بە ئاوات و ئامانجەکانی وەکوو گواستنەوەی شۆڕش و بڵاوکردنەوەی فکرییەت و بەرفراوان کردنی دەسەڵاتەکەی، لە لاوانی وڵاتانی دراوسێ و دوورتریش کەڵک وەردەگرێت بۆ ئەوەی خەیاڵەکانی وەکوو گەیشتن بە هیلالی شیعیی و نیشاندانی زاڵبوونی بە سەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە زیاتر وەکوو حەز و ئارەزووەکانی هیتلەر بۆ داگیرکاری دەچێت کەڵک وەردەگرێت و لاوان بۆ ئاژاوە سازکردن لە ناوچەکە و هەڵگیرساندنی شەڕ بەکار دەهێنێت، بە سازکردنی میلیشیای چەکدار لە لاوانی وڵاتانی وەکوو پاکستان، ئەفغانستان، عێراق، سوریە ، یەمەن و لۆبنان کە بە ناوی جۆراوجۆر لە ژێر فەرماندەیی سوپای قودس، بۆ مەبەستە خەیاڵاوییەکانی ویلایەتی فەقیی بە کوشت دەدرێن و کەڵکی ئامرازییان لێ وەردەگیرێت.
 
 
لە کۆی ئەم هەڵسوکەت کردنەی دەسەڵاتی ویلایەتی موتڵەقەی فەقیی لە گەڵ لاوانی ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتی ئێرانیش، بەم دەرەنجامە دەگەین کە ئەم دەسەڵاتە لە پێناو گەیشتن بە ئامانجە سەرەڕۆییەکانی کە لە لایەن کۆمەڵگای جیهانیشەوە قبووڵ ناکرێت ئامادەیە گەنجانی ئێران و سەرمایەی وڵاتی ژێر دەسەڵاتیان بۆ ئایدئۆلۆژییەک کە لە ئێستادا لە لایەن خەڵکی خۆشیانەوە پشتی تێکراوە بە فیڕۆ بدەن، ئەم سیاسەتە پڕ لە هەڵانەی حکوومەت و چەقبەستووییە بۆتە بە هۆکارێک کە ئێستا لاوان ڕێگەی بەرەنگاربوونەوە و خەبات کردنی هەمەجۆریان بە دژی ئەم فکرییەت و دەسەڵاتەیان گرتووەتە پێش و تەنیا ڕێگەچارەی حکوومەت بۆ ئەم پرسە بووەتە تیرۆر کردن و سەرکوت کردنی ناڕازیان، مێژوو ئەمەی سەڵماندووە کە ترساندن و تۆقاندن و تیرۆر و کوشتن هیچ کام پێش بە ڵاوان و خەبات کردن بۆڕزگار بوون لە ژێر دەستی دیکتاتۆر و توتالیتەرەکان ناگرێت و لە کۆتاییدا ئەم دەسەڵاتەش وەکوو هاوشێوەکانی تری بە دەستی خەڵک و لە ناوخۆیەوە دەڕۆخێت.
 
 
 
نووسین: عومەر فەخرەدین فەر