هەواڵی سیاسی

IMG 20181009 192927 797

 
ئازادی ویستێکی دەروونیی مرۆڤە کە تاکەکەس وێرای وەگەڕ خستنی ئەوپەڕی وزە و توانا زۆر جاریش حازرە گیانی خۆی، کە پڕ بەهاترین سامانە، وەک نرخی گەیشتن بەم ئاسوودەیی دەروونییە کە بەو ناوەوە ناودێر کراوە خۆبەخشانە پێشکەش بکات.
 
 
بەڵام ئەم ویستە پاش دەستەبەربوونی سەرەتایی ترین پێداویستییەکانی ژیانی مرۆیی کە بە مافی سروشتی ناسراون و لە جاڕنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤ، وەکوو کۆمەڵێک مافی بێ ئەملاوئەولای هەر تاکەکەسێک، سەرە ڕای هەر چەشنە تایبەتمەندییەکی نەتەوەیی، ئایینی، نژادی، رەگەزی و...دانیان پێ دانراوە وجەخت لە سەر پێویستیی دابین بوونیان کراوە، ئەم پێداویستییە سەرەتاییانەی ژیان بە پێداویستییە جەستەییەکان ناودێر دەکرێن کە بریتین لە: خۆراک – جلوبەرگ – شوێنی نیشتەجێ بوون.
 
 
بە درێژایی مێژوو ئەو دەسەڵاتە دیکتاتۆر و تووتالیتەرانە کە خوازیاری ئەوە نەبوون خەڵکەکەیان بیر لە ئازادی بکەنەوە بەردەوام هەولی ئەوەیان داوە کە دابین کردنی پێداویستییەکانی ژیان بۆ خەڵک دژواربێ ویان لە ئاستێک دابێ کە کۆمەڵگا ژیانێکی ئاسوودەی نەبێ و بە گشتی سەرقاڵی دابین کردنی پێداویستییەکانی ژیانێکی ئاسودەبێت و نەتوانێ بیر لە ئازادی وئاسودەیی دەروونی بکاتەوە. باشترین بەڵگە بۆ سەڵماندنی ئەم پرسە مێژووە. 
 
 
سەدویەک سال لەمەو بەر بارودۆخی ئیران بە شێوەیەک بوو کە رۆژانە بە سەدان کەس لەبرسێتی دەمردن بە هۆی ئەوەیکە نانێک بۆ خواردن دەست نەدەکەوت و ئەگەریش هەبا نرخی بە رادەیەک گران بوو کە کەمتر کەسێک توانای کڕینی هەبوو ، سەرمایەدارەکان و خاوەن کۆگاکانی دەغل ودان حکوومەتی وکەرتی تایبەت بۆ قازانجی زیاتر دەغڵ ودانیان پاشەکەوت دەکرد و نەیان دەفرۆشت ، لە باتی حکوومەت لە بیری چارەسەرێک بێ بۆ خەڵکی هەژار و لێقەڵماو کۆمیتە خێر خوازییەکانی ئامریکا و چەند ولاتێکی دیکە کە زیاتر کەسانێکی قەشە بوون فریای برسییەلان دەکەوتن و نامسولمانێک مسولمانیکی یارمەتی دەدا ، بێ دەسەلاتی پاشا وحکوومەت بە رادەیەک بوو کە ئێران ببوو مەیدانی شەری حرووس وعوسمانی هەرچی هاتباش دەستی لە ماڵ وحالی خەڵک نەدەپاراست، بە دوو سال نزیک بە ٤٠٪ خەڵکی ئیران (زیاتر لە ٨ ملیۆن کەس) لە برسان مرد. لەم وێرانی وبرسێتی و مردنەدا پشکی شێر بەر کوردی هەمیشە غەدر لێکراو کەوت کە ئێستاشی لە گەڵ بێ ئەم وێرانی و برسێتی و مردنە هەر بەشی کوردە لە ولاتی ئێران بە و جیاوازییە کە فۆرمەکانی گۆردراون.
 
 
ئەم بارودۆخە ناجێگیرە ونەبوونی وگرانی وبرسێتییەی وڵاتی ئێران زۆر لێکچوونی لە گەڵ ئەو بارودۆخەی سەدویەک ساڵ لەمەوبەری هەیە کە نیشاندەری ئەوەیە یەک سەدەیە وڵات لە دەستی ناشارەزایان و دەسەلاتدارانی بیر تەسک ومێشک بەتالدا بووە بۆیە دوای تێپەرینی سەد سال لە ئەو کارەساتە وڵات خەریکە تووشی هەمان دۆخ و چارەنووسە دەبێت. 
 
 
سەردەمانێک رۆژهەڵات ببو بە گۆرەپانی شەری ئێران لە گەڵ عوسمانی و عوسمانی لەگەڵ رووس و لەم شەرانەدا بە هەزاران لاوی کورد و ئێرانییان بە کوشت و ناوچەکەیان بە وێران کردن و بازارەکانیان بە سووتاندن و تاڵان کردن دەدا( سووتان و تاڵان کردنی شار و بازار و دەغل و دانی ورمێ، خۆی، ماکۆ لە لایەن رووس و عوسمانی)لە ئێستاشدا لاوانی وڵات بە نێوی دین و تەماعی پارە دەنێرن بۆ ئەوەی لە عێراق و سوریە بە بێ هیچ ئامانجێکی دیاریکراو تێدا بچن، رۆژگارێک کە ئێران گەورەترین نەهامەتی سەدوپەنجا سالی رابردووی لە بەر دەستێوەردانی ئینگلیس و رووس لە وڵاتەکەی بە سەرهات،کە چی ئێستا دەسەڵاتدارانی ئەم وڵاتە خەریکن دەستوەردان لە خاک و وڵاتی دیکەدا دەکەن و بوونە برادەری خاوەنە راستەقینەکانیان و کلک راوەشێنیانن، ئاگادار نین کە سەدەیەک لەم سیاسەتکردنانە تێپەریوە و دەبێ وەکوو ئەم جیهانە نوێیە بیر بکەنەەوە ، نەگونجانی بۆتە هۆی ئەوەی گەمارۆی بخرێتە سەر و دۆخی ژیانی خەڵک خراپتر بێ و بەرەو دۆخی کارەسات باری سەدەیەک لەوە پێش بچینەوە.
 
 
بیر و زەینی خەڵکێک کە وڵاتەکەیان بە یەکێک لە پڕ سامانترین وڵاتەکانی دنیا هەژمار دەکرێت و مێژوو وکلتوورێکی کۆنی هەیە دابین کردنی نان و خۆراک و شوێنێک بۆ ژیانە، کە بە ئەستەم ئەمانەشیان بۆ دابین دەکرێ و هەردەم ترسی ئەوەیان هەیە پێداویستییەکانی ژیانیان دەست نەکەوێ و نەبوونی زاڵ بێ . 
 
 
لە سالی ١٢٩٧ حکوومەت و کەرتی تایبەت بۆ گران بوونی زۆرتر وقازانجی زیاتر دەغل ودانیان رەوانەی بازار نەدەکرد لە ئێستاشدا کە سپای پاسداران هەموو گەورە کۆمپانیاکان وبەشە ئابوورییەکانی حکوومەتی داگێر کردووە بەم شێوەیە هەڵسووکەوت دەکەن و پێداویستییەکانی رۆژانەی خەڵک لە کۆگاکان پاشەکەوت دەکەن و رەوانەی بازاریان ناکەن بۆ قازانج کردنێکی زیاتر ئەمە لە حالێکدایە کە خەڵکی چارەرەشی ئێران رۆژ بە رۆژ بێ کارتر دەبن و بێ کاریش بێ پوولی لێ دەکەوێتەوە کە برسێتی و بگرە مردنیشی لەدوا دێ.
 
 
ڕۆژهەڵات لە دوا هەناسەکانی دەسەڵاتی قاجارییەکان بە هۆی نەبوونی رێگاوبان بۆ هاتووچۆ و
نەگەیاندنی خۆراک و بە هۆی شەری وڵاتان لە خاکی رۆژهەلات و دزین وکوشتن ووشکەسالی ونەخۆشی هەر لە قەسری شیرین هەتا ماکۆ تووشی برسێتی و مردن و ئاوارە بوون هاتن زۆربەی هەرەزۆری دانیشتوانی شار وگووندەکان لە برسان مردن(لە شارێکی وەکوو مهاباد بە گووندەکانەوە ٣٠.٠٠٠ کەس لە سالی ١٩١٧ دا لە برسێتیدا بوون و داواکاری هاوکاریان کردبوو بەلام هاوکارییان نەکرا چارەنووسی زۆربەیان دیارە چی بووە). 
 
 
ئەمە دۆخی خەڵک بوو لە کاتی قڕاندا، بەڵام بە دوای ئەم رووداوانەدا هیچ خزمەت کردنێکی شایانی باس نەکراوە تا وەکوو قەرەبوو کردنەوەیەک بۆ ئەم هەموو کوشتن و مردنە بێت ، ئێستاش دوای سەدەیەک تێپەڕ بوونی زەمەن و پێشکەوتنی زۆربەی شارەکان، رۆژهەڵاتی کوردستان لە پەراوێز دەخرێ و کەمترین ئاستی خزمەتی پێ دەکرێ گەورەشاری وەکوو کرماشان بۆ ئەوەی خزمەتی پێ نەکەن لە پلەی گەورەشار بوونی دەخەن، رێگاو بانی کوردستان ئێستاش نەشیاون و رۆژانە دەبنە هۆی مردنی سەدان کەس، کەمترین هەلی کار دەرەخسێنن لە کوردستان بۆ ئەوەی خەڵک هەژار و برسی بمێننەوە و ناچاربن پشت بە پارەی دەستی حکوومەت ببەستن و وەکوو بووکەڵەیەک هەڵیانسوورێنن هەمووی ئەم کردەوە پلاندارێژراوانە کە حکوومەت بەرامبەر بە کورد دەیکات زیانێکی زۆری لە ئابووری و دەروونی خەڵک داوە لە دوای زەختی گەمارۆکان و زیادبوونی ئەم کێشەیەش بە سەدان کێشەی دیکە، بۆتە هۆکاریک کە رۆژهەڵات بەڕ لە شوێنەکانی دیکەی ئێران تووشی قڕان و برسێتی بێت . 
 
 
یەکێک لە هۆکارە هەرە سەرەکییەکان بۆ سەڵماندنی ئەم بابەتە رێژەی بێکاریە لە کرماشان و ئیلام کە لە پارێزگاکانی دیکەی ئێران زیاترە دوای ئەوانیش پارێزگاکانی دیکەی کوردستانن، بێ کاری بەرامبەرە لە گەڵ بێ پووڵی و لەم بارودۆخەی ئێراندا کە رۆژانە و کاتژمێر بە کاتژمێر نرخی هەموو کەلووپەلێک زیاد دەکات واتاکەی دەبێتە برسێتی و مردن هەر وەک لە سەرەتادا باسمان کرد مردن بە فۆرم و شێوەی جیاواز، کەسێک کە توانای دابین کردنی بژێوی ژیانی نییە و کۆتایی بە ژیانی دێنێ، خوێندکارێک کە لە بەر نەداری توانای خوێندنی نییە و مردن دەکاتە چارەنووسی، بە هەزاران کەس کە بە چەندین مانگ تەحەموولی نەخۆشی دەکەن تا بتوانن تێچووی دکتوور و دەرمان دابین بکەن و سەدان کەسیان ناگەنە چارەسەری و تێدا دەچن، بە دەیان مەوادی خۆراکی کە بۆ لەشی مرۆڤ پێویستە و دەبێ لە بەرنامەی خۆراک دا هەبن لە سەر سفرەکان نەماون بە هۆی دەست نەکەوتن یان گرانبوونی لە رادە بەدەریان ئەمەش لە درێژماوەدا دەبێتە هۆی نەخۆشی ، ریژەی زیاد بوونی سوالکەرەکان، کارتۆن خەوەکان و قەبڕ خەوەکان و زۆر حالەتی دیکەی نەداری ومردن کە نووسینیان بە دەیان لاپەرەی پێویستە نیشانە سەرەکییەکانی گەیشتن بە دوا بڕگەیە کە ئەویش قڕانە.
 
 
لە پاش هێنانە بەر باسی ئەم لێکچوونەی ئێستا و رابڕدووی وڵاتی ئێران بە یەک دەرەنجامی کۆتایی دەگەین، لە پشتی سەرجەم کێشەکان و هەڵەکان دەستی دەسەڵاتدارانی بێ بیر و ناسیاسی و ڕیش درێژە عەبا رەشەکانی تێدایە، بەڵام خەڵکی بێ تاوان دەبێ سزای بێ مێشکی دەسەڵاتداران بکێشن، هەر لە ئەنجامی هەڵەکانی ئەوانیشە کە خەریکە وەکوو سەدەیەک لەمەوبەر تووشی قڕان و برسێتی و مردن دەبین، جیاوازی نێوان ئێستا و رابردوو لەوەدایە کە بە رووخانی ئەم رژیمە کۆی کێشەکانی خەڵک چارەسەر دەبێت و ئەو دابڕانەی دەسەڵاتداران لە بەینی جیهان و ئێراندا پێکیانهێناوە کۆتایی پێ دێت.
 
 
عومەر فەخرەدین فەر

IMG 20181008 211317 172

 
 
لاوان میدیا: پاش مانگرتنە بە شکۆکەی کوردستانی ڕۆژهەڵات کە لە ڕێکەوتی ۲۱ی خەرمانان سەرجەم شارەکانی کوردستان مانیانگرت، بەهۆی نەبوونی پێداویستیە سەرەتایەکان و گرانبوونی خۆراک دووبارە خەڵکی کوردستان مانییان گرتەوە.
 
 
ڕۆژی دووشەممە، ڕێکەوتی ‌‌‌۱٦ی ڕەزبەر بۆ جارێکی دیکە خەڵکی کوردستان مانگرتنان بەڕێوە برد، کە سەرجەم دوکان و بازاڕەکانی شارەکانی کوردستان داخران.
 
 
 لە شاری بانە بەهۆی گرانییەوە خەڵکی ئەو شارە پاساژەکانی ئازادی، ئەربابا، گوڵستان و خیامیان داخستووە
 
 
لە شاری سنەش دوکاندارانی شەقامی سیروس، بە داخستنی دوکان و بازاڕ ناڕەزایەتی خۆیان بۆ گرانی و نەبوونی پێداویستی دەربڕیووە.
 
 
هەروەها لەشاری سەقزیش دوکاندارانی ئەو شارە دوکان و بازاڕیان داخستووە بۆ پشتیوانی کردنی مانگرتنەکانی شارەکانی دیکەی کوردستان
 
 
هاوکات لە شارەکانی پیرانشار و مەریوانیش، خەڵکی بۆ پشتگریی کردنی مانگرتنی شارەکانی کوردستان دوکان و بازاڕیان داخستووە.
 

Adobe 20181007 190019

 
هەلومەرجی سیاسی،جوگرافیایی وڵاتی کوردان بە شێوەیەکی لاسەنگ هۆکاری ڕاکێشانی چەندین سرنج و ئاریشەیی سیاسی و کۆمەڵایەتین بۆ ئەو ناوچانەیی کە بە خاکی کوردان ناسراوە. هەندێک لەو سرنج و ئاریشانە پاشخانی مێژووییان هەیە و بەشی دیکە بەرهەمی باهۆزی نەخوازراوی گلۆبالیزمە بۆ ڕۆژهەڵاتی ناڤین، بۆ کەمکردنەوەی گۆشاری هەردوو بەشی هۆکار، ڕێگا چارەی گونجاو دۆزراوەتەوە،هەڵبەت ئامرازی بەرەنگاربوون،بەڵام هێزی پاڵنەر و بە کارخستن بە شێوەیەکی ناڕێک بە سەر چەند مێتۆدی جیاواز و دابەشبوودا دابەش بووە و هاوسەنگی بەرەنگاربوون و چارەسەرکردن تا ئێستاشی لەگەڵ بێت، بێ ئاکام ماوەتەوە لێرەدایە کە بەرپرسیارەتی ڕۆڵی سەرەکی دەبینێ لە نێو ئاخنێی ئەم چەند خاڵانەی خوارەوەدا.
 
-هۆکارگەلی مێژوویی
-ئەرکی تاک
-پێناسەی تاک
-گلۆبالیزم(بە جیهانیبوون)و ئامانجەکانی
-ڕێگا چارە(پێشنیار)
 
مێژوویی ئەم گەلە، کە بە گەلی کورد ناسراوە بە مەودا دوور و درێژە، بەڵام بە دستکەوت کورت و هەموو کات بە دوبارەبوون ناسراوە و نەقشێنراوە، ئەمەش پێوەندی بە دنیابینی و بیرکردنەوەی پێشەوایانی بزاڤە سیاسی و ڕۆشنبیرییەکانی نەتەوەییەوە هەیە کە لە بەرامبەر گوشار و فرەخوازی سرووشتی دەوروبەری خۆیانەوە خۆراگر نەبوون و بۆ ڕێگا چارەی گونجاو هەوڵیان نەداوە، ئەمەش بۆ خۆی چەندین هۆکاری هەبووە کە تاک لە سەروو بەرژەوەندی نەتەوەییەوە زانراوە. هەڵبەت ئەمە تا سەرەتایی سەدەی بیستمی زایینی بەردەوامی هەبووە، چونکە بزاڤی ڕۆشنبیری نەتەوەیی کورد لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستم دا باشتر بە ئەرکی خۆی هەستاوە، بەڵام لەگەڵ پێشڤەچوونی ئەم ڕەوتە نەتەوییەی گەلی کورد سروشتی دەوروبەریش هەمان شێوە بە بەهێزتر و ئەکتیڤتر بووە و بە نیسبەت مافی کوردەوە هەستیارییەکی زۆرتری نیشان داوە.
 
ئەم قۆناغە لە مێژوویی گەلی کورد پێویستی بە هزر و نڤشی نوێ هەیە تا بتوانێ لاسەنگی هێزی بیرکردنەوە هاوسەنگ بکات و گوتاری ئەمڕۆیی و نەتەوەیی زاڵ بکات.ئەمەش بە نڤشی لاو و خاوەن بیرۆکەی نوێ دەکرێ و بە شێوەیەک کە بتوانێ لە هەمبەر فرەخوازی و بەرژەوەندیخوازی لایەنی بەڕێکەری باهۆزی گلۆبالیزم(بە جیهانیبوون)کە بە شێوەیەک کاریگەریی لە سەر چارەنووسی گەلانی بندەست و دەوڵەتانی ناوچەکەدا هەیانە و بەر لەوەی مەبەستیان گشتگیرکردنی چاندێکی دەوڵەمەند بێ بۆ ناوچەکە، مەبەستیان شێواندنی چوارچێوەی خۆڕاگری و شکاندنی بەربەستەکانی بەردەم بەرژەوەندییەکانی خۆیانە، کەوایە ئەمە جیهان قوت دانە نەک بە جیهانیبوون.
 
لاوی کورد لەم سەردەمەدا زۆر بە باشی ئەمەی هەست پێکردوە و بە باشی خوێندنەوەی بۆ کردووە، بەڵام لە نێوان دوو کەوانەدا قەتیس ماوە. کەوانەیەک هەڵە مێژووییەکان و کەوانەی دووەم دۆزینەوەی ڕێگا چارەیه لە نێو ئەم هەموو جەنجاڵەدا کە بێ گۆمان دۆزینەوەی ئامراز شەرتی یەکەمە. 
 
سەردەمانێک کە پێکهاتەی کۆمەڵگای کوردی بە سەر عێل و عەشیرە و تیرەدا دابەش ببوو و هەستی بەرزنرخاندنی هزری خێڵەکی لە هەڵکشان دا بوو، کۆمەڵگاکانی دەوروبەر خەریکی گۆرینەوەی هەستەکان بوون کە بە شێوەیەک دەربازبوون لە هەستی خێڵەکی بۆ قۆناغی شعووری نەتەوەیی بوون. ئێستاش بە شێوەیەکی دیکە کە گەلانی ناوچەکە سەر لە نوێ خەریکی خۆ ڕێکخستن و پتەوکردنی دەوڵەت نەتەوەیی خۆیانن، بزاڤی کوردی برایەتی گەلانی کردووەتە بنەمایی سیاسەتی مافخوازانەیی خۆی بێ ئەوەیی هیچ یەک لەم نەتەوانەی کە هۆکاری سەرەکین لە دواکەوتوویی و نەکبەتی گەلی کورد دا کەمترین هەستی مرۆڤانەیان بۆ گەلی کورد هەبێ.
 
تەنیا ڕێگای دەربازبوون لەم قۆناغەدا، گەڕانەوە بۆ بەها نەتەوەییەکان و بە تێڕوانینێکی ڕەخنەگرانە و خەسارناسیەوە داڕشتنی سەر لە نوێ میژوویی گەلەکەمانە. بێ گومان ئەمەش بە هێزێک دەکرێ کە لەم سەردەمەدا بە داینەمۆی خەبات دەناسرێت، ئەویش نڤشی لاوانە، بۆ ئەو مەبەستەش دەکرێ سەرەتا لە قۆناغی هەستی ناجێگری نەتەوەیی تێپەڕ بین و بە شێوەیەکی زانستی ئەم هەستە سەرەتا جێگر و دواتر بگۆرین بۆ شعووری نەتەوەیی و لە قووڵای ئەم شعوورەدا بە دوای دۆزینەوەیی باشترین ئامرازدا بگەڕێین و هێزی پاڵنەر و بە کارخستن لە دەموچاوی دوبارەوە بگۆرین بۆ نڤشی لاو بۆ زوو گەیشتن بە ئامانجەکانمان.
 
  ئەم بابەتە تەنها بیر و بۆچوونی نووسەرە
 
نووسین: ئەفشار گێچەیی

IMG 20181005 133041 865

 
لاوان میدیا : نادیە موراد کچە کوردی ئێزیدی و ڕزگار بووی دەستی داعش خەڵات نۆبڵی بۆ ئاشتی بەدەست هێنا.
 
 
کچێکی کوردی خەڵکی شەنگال، بەناوی "نادیە موراد" بەهاوبەشی لەگەڵ "دێنیس موکوێگ" پێکەوە خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی ۲۰۱٨ی زایینیان بەدەست هێنا.
 
 
کاتێک لە ساڵی ۲۰۱٤ی زایینی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام ناسراو بە داعش پەلاماری شاری شەنگالیان دا و داگیریان کرد، نادیە موراد یەکێک بوو لە و هەزاران کچانەی کە لەلەیەن ئەو ڕێکخراوە تیرۆریستییەوە بەدیل گیران و لە شارەکانی ژێر دەستی داعش وەک کۆیلەی سێکسی دەکڕان و دەفرۆشران، نادیە موراد دوای ماوەیەک توانی خۆی لە دەستی ئەم ڕێکخراوە تیرۆریستییە ڕزگار بکات، دوای ڕزگار بوونی توانی ببێت بە دەنگی ئەو کچە بێتاوانانەی کە لەژێر دەستی داعش دا تووشی ئەشکەنجە و چەندین کاری قێزەونی دیکە بوونەتەوە.
 
 
نادیە بەهۆی کارکردنی لەسەر پڕۆژەیەک لەژێر ناوی " کۆتای هێنان بە توندوتیژی جنسی، وەکو چەکێکی شەڕ" توانی بەهاوبەشی لەگەڵ دێنیس موکوێگ خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بەدەست بهێنێت.
 
 
جێی ئاماژەیە کە نادیە موراد یەکەمین کچە کورد و دووەم گەنجترین کەسە کە توانیوییەتی ئەم خەڵاتە وەربگرێت.

IMG 20181001 213810 256

 
 
لاوان میدیا: کۆماری ئیسلامیی ئێران لە پێناو مانەوەی خۆی و پاراستنی ئامانجە قێزەونەکان و کردەوە تیرۆریستییەکانی لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران، منداڵانی کەم تەمەنی ئەو وڵاتە چەکدار دەکات.
  
 
 
سەرەڕای ئەوەی کە ڕۆژانە ڕێژەیەکی زۆر لە منداڵان لە سەرتاسەری ئێراندا بە هۆکاری جۆراوجۆر وەکوو توشبوون بە مادە هۆشبەرەکان، گرتن و لە سێدارەدان، منداڵانی کرێکار و ...هتد، دەبنە قوربانی. حکوومەتی کۆنەپەرەستی کۆماری ئیسلامی لەم دەرفەتانە کەڵک وەردەگرێت تاکوو منداڵانی کەم تەمەن چەکدار بکات و لە پێناو سیاسەتە تێکدەرانەکان و ئامانجە تیرۆریستییەکانی خۆی لە ناوچەکە بەتایبەت لە وڵاتی سووریە، بەکاریان بهێنێت.
 
 
جاڕنامەی گەردوونی مافەکانی منداڵان، کە لە ۲۹ی خەزەڵوەری ۲٦۸۹ی کوردی بەرانبەر لەگەڵ ۲۰ی نۆڤامبری ۱۹۸۹ی زایینی، لە لایەن ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پەسەند کراوە، و ۱۹۱ وڵات واژۆیان کردووە، لە بەندەکانی ۳۸ و ۳۹ ئەم جاڕنامەیەدا جەخت لە سەر گرنگی دان بە منداڵان کراوەتەوە و هەموو وڵاتانی ئەرکدار کردووە کە لە کاتی هەر جۆرە تێکهەڵچوونیکی نیزامیدا دەبێت منداڵان چاوەدێری بکرێن و بپارێزرێن، هەروەها چەکدار کردن و بەکار هێنانیان بە مەبەستی نیزامی بە نایاسایی زاینوە و بە هەموو شێوەیەک قەدەغە کراوە.
 
 
بەڵام کۆماری ئیسلامی ئەم یاسایەشی وەکوو زۆربەی یاسا نێونەتەوەییەکانی‌تر پێشێل کردووە و بەجێ پێگەیاندن و بارهێنانی منداڵان و مێرمنداڵان لە بووارە زانستییەکاندا کە سەرمایەی دواڕۆژی وڵاتن، چەکداریان دەکات و دەیانکاتە قەڵغانی مانەوە حکوومەتە دیکتاتۆریەکەی و پاراستنی بەرژەوەندییە نامرۆڤانەکانی خۆی لە ناوچەکە.