photo 2019 03 07 20 59 13

 

 
ناسیۆنالیزم Nationalism، به‌ مانای "میله‌تگه‌رایی، نه‌ته‌وه‌په‌رستی، هه‌ستی نه‌ته‌وایه‌تی، ده‌مارگیری نه‌ته‌وه‌یی دێت". 
 
له‌ زمانی فڕه‌نساییدا وشه‌ی Nasionalism به‌كار ده‌برێ و له‌ وشه‌ی لاتینی (nascor)ه‌وه‌ واته‌ "من هه‌م، له‌دایك بووم، هاتوومه‌ دنیا"وه‌ هاتووه‌، وشەی ناسیونالیسم دەتوانیین بە پێنج شێوە پێناسە بکرێ :
 
1.جۆرێک هەست و خۆشەویستی تایبەت بە نەتەوە. 
 
2.لە کاروباری سیاسەتدا حەز بە بەرژەوەندیی نەتەوەیی سەر بە خۆت، بەتایبەت لەو کاتانەی کە بە جۆری ڕقابەتی بەرژەوەندیی میللەتیکی دیکە لە نێواندا هەبێ.
 
3.سەرنجدان بە سفاتی تایبەتی هەموو نەتەوەکان.
 
4.بەڵێن بە هێشتنەوی کولتووری نەتەوەیی.
 
5.باوەڕمەندبوون بەوەی کە جیهان دابەش بووە بەسەر نەتەوەکاندا و هێندی ئەسڵی تایبەت هەیە بۆ ناسینی نەتەوەکان و هەر نەتەوەی حکومەتی تایبەت بە خۆی هەبێ و حکومەتەکان بەم مەرجانە مەشروعیەتیان هەیە کە خاوەنی ئەم خاڵانە بن.
 
ناوەڕۆک و ئەسلەکانی نەتەوە :
 
بیرۆکەی ناسیۆنالیستی لە سەدەی هەژدەهەمدا زۆرترهاتە ناو بازنەی سیاسەتەوە و بایەخی زیاتری بە خۆیەوە بینی. هەر چەند ئەم شێوە بیرکردنەوە مێژووی کۆنتری هەیە. دیارە لە کۆندا خەڵک بە سەر تایفە و قەبیلە و شارەدا دابەش بوون و کەسێک کە لە تایفە و عەشیرەتی خۆیان نەبووبێ بە بیگانەیان زانیوە و هەموو کات بە چاوی دوژمنی خۆیان سەیریان کردووە. بەڵام دەبێ بە گشتی تایبەتمەندیەکان نەتەوەکان لێک جیا بکاتەوە.
 
تەعریفی نەتەوه بەپێی دەوڵەت
 
ئابە. سی. یسی فەڕانسە لە ساڵی ١٧٨٩ زاینیی نووسیویەتی: "نەتەوە ئین جی ئۆیەکە لە خەڵک کە یەک یاسا حوکمیان دەکات و شوێنێکیان هەیە بۆ دانانی یاسا کە هەڵبژێردراوی خۆیان بێت، بەم شێوەیە هۆویەتی نەتەوەیی یەکسان دەبێ لەگەڵ تەشکیلاتی سیاسی و بەم جۆرە حکومەتێکی مەنتەقی دادەمەزرێ.
 
 
ئامادەکار: ئیسماعیل عەلی محەممەدی